30 Kasım’ın Sessiz Çığlığı

Mustafa SARIİPEK

Takvim yapraklarının bir köşesinde görünen “30 Kasım”, aslında sıradan bir tarih değil. Her yıl dönüp geldiğinde, dünyanın farklı köşelerinde bambaşka anlamlar taşıyarak karşımıza çıkıyor. Kimi zaman bir anma günü, kimi zaman bir kutlama, kimi zaman da insanlığın sınandığı karanlık anların hatırlatıcısı oluyor. Kısacası bugün yine öyle günlerden birisi.

DÜNYA ŞOFÖRLER GÜNÜ

Dakikalarla yarışan, direksiyon başında hayatının büyük kısmını geçiren bu insanların çabası genelde görünmez. Herkes gideceğimiz yere varmak için onların varlığını çoğu zaman fark etmez. Oysa bir an düşünüldüğünde hayatın akışının onların ellerinde olduğu da bir gerçek. Belki bu nedenle 30 Kasım’ın ilk anlamı bir teşekkürdür aslında. Dünya genelinde ilk kez 1986’da Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde sendikalar tarafından farkındalık günü olarak anılmaya başlandı.

DÜNYA KİMYASAL SAVAŞ KURBANLARINI ANMA GÜNÜ

Ama günün sayfasını çevirdiğinizde ton birden ağırlaşıyor. Kimyasal Savaş Kurbanlarını Anma Günü yine bugün. İnsanlığın karanlık hafızasında derin bir iz bırakan saldırıların ardından geriye kalan acıyı bir günle sınırlandırmak mümkün değil elbette. 

Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (OPCW) tarafından ilan edilen bu gün, kimyasal silah saldırılarında hayatını kaybedenleri anmak ve bu silahların tamamen ortadan kaldırılmasına yönelik küresel kararlılığı güçlendirmek amacıyla düzenleniyor.
OPCW, 2013 yılında kimyasal silahların imhasına yönelik çabaları nedeniyle Nobel Barış Ödülü’nü aldı.

DÜNYA BİLGİSAYAR GÜVENLİĞİ GÜNÜ

1988’de ACM tarafından ilan edilen bu özel gün, siber tehditlerin arttığı dijital dünyada bireyleri ve kurumları veri güvenliğine karşı daha bilinçli olmaya davet ediyor. 30 Kasım’ın seçilme nedeni, yılsonu bilanço dönemlerinde artan siber saldırı riskine karşı kurumları uyarmaktı.

1853 SİNOP BASKINI: OSMANLI DONANMASININ KARANLIK GÜNÜ

Rus donanmasının Sinop’u bombalaması sonucu Osmanlı filosunun neredeyse tamamen yok edildiği saldırıda yaklaşık 4 bin asker şehit oldu. Bu olay, Kırım Savaşı’nın fitilini ateşleyen kritik dönemeçlerden biri oldu. Sinop Baskını, tarihte "ilk modern topçu katliamı" olarak da değerlendiriliyor. Çünkü kullanılan yüksek patlayıcı “patlayıcı dolgulu top mermileri” dönemin savaş teknolojisinde bir ilkti.

1925: TEKKE VE ZAVİYELERİN KAPATILMASI

Cumhuriyet devrimlerinin en köklü adımlarından biri olan bu değişiklik, 30 Kasım 1925’te yürürlüğe girdi. Dinî kurumların siyasi etki alanını sınırlandıran 677 sayılı kanun ile tarikatlar, şeyhlik ve benzeri unvanlar yasaklandı.
Kanun sadece kapatma değil, aynı zamanda bu mekânlardaki bazı kültürel mirasların korunması için envanter çalışmalarını da zorunlu kıldı.

1939: SOVYETLER BİRLİĞİ’NİN FİNLANDİYA’YI İŞGALİ – KIŞ SAVAŞI BAŞLIYOR

Sovyetler Birliği’nin Finlandiya’ya saldırısıyla başlayan Kış Savaşı, beklenmedik bir şekilde Finlandiya’nın güçlü direnişiyle tarihe geçti. Finlandiyalı keskin nişancı Simo Häyhä, bu savaşta “Beyaz Ölüm” lakabıyla ünlenmiş ve tarihin en ölümcül keskin nişancısı olmuştur.

1954: BİR METEORİTİN İNSAN YARALADIĞI TEK KAYITLI OLAY

ABD Alabama’da bir evin çatısını delerek Ann Hodges’ı yaralayan Sylacauga meteoriti, bilim tarihine benzeri olmayan olay olarak geçti. Hodges, yaralanma sonrası ülke çapında tanınsa da meteoriti sahiplenme konusunda ev sahibiyle hukuki bir mücadele yaşadı.

2005: DÜNYANIN İLK KISMİ YÜZ NAKLİ

Fransa’da yapılan ve Isabelle Dinoire’a uygulanan kısmi yüz nakli, tıp tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri oldu. Ameliyat sonrası Dinoire’ın yüz naklini kabul etme ve kendi yeni yüzüyle psikolojik uyum süreci, tıp literatüründe özel bir vaka olarak incelendi.