Akbük’te ÇED Kararı Mahkemeyle İptal Edildi

Mustafa SARIİPEK

Muğla’nın Milas İlçesi Akbük mevkiinde planlanan kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi projesi için Aydın Valiliği’nin verdiği “ÇED Gerekli Değildir” kararı, açılan dava sonucunda Aydın 2. İdare Mahkemesi tarafından iptal edildi.

Av. Dr. Gönenç Gürkaynak, projeye karşı kendi adına dava açarak mahkemeye taşımıştı. Mahkeme, proje alanının orman, zeytinlik, yerleşim ve turizm bölgelerine yakınlığını, jeolojik ve sismik analizlerin yetersizliğini ve çevresel riskleri gerekçe gösterdi. Ayrıca, yıllık bir milyon 200 bin tonluk üretimin yönetmelikteki 400 bin tonluk eşik değeri aştığı tespit edildi.

Gürkaynak, “Orman alanlarında çevre etki değerlendirmesi yapılmadan madencilik işlemleri yürütülemez. Hukuk, kamu menfaatini gözetir ve dengeyi sağlar” dedi. Karar, Türkiye’de benzer “ÇED Gerekli Değildir” işlemlerine karşı açılacak davalarda da emsal niteliğinde.

SOSYAL MEDYA HESABINDAN YİNE DESTEK İSTEDİ

Av. Dr. Gönenç Gürkaynak X hesabından yaptığı bir paylaşımla elde ettiği başarının ülke genelinde duyulması için yardım istedi. Sosyal medya hesaplarında paylaşılmasını istediği konu şöyle: “Bu gönderiyi olabildiğince geniş alana duyurmakta bana destek verebilirseniz, Türkiye'de tabiatı koruma yönündeki hukuk mücadelesine önemli destek vermiş olursunuz. Minnettar olurum. Hem X hem Instagram hesaplarımdan, Milas Akbük mevkiindeki tabiatı katleden madenlerle hukuk mücadelesi başlattığımı ve kendi adıma dava açtığımı 11 Ağustos 2025 tarihinde duyurmuştum. Gururla ve mutlulukla bildirmek isterim ki, ÇED raporu olmadan madenlere izin veren Aydın Valiliği’nin işlemi, kendi adıma bizzat açtığım dava sonucunda iptal edilmiştir. Orman alanlarında çevre etki değerlendirmesi yapılmadan madencilik işlemleri yürütülemez.”

DEVLET BUNA HİMAYE VEREMEZ

“Hukuk, kamu menfaatini dengeleyen ve gözeten tedbirlerin alınmasını emreder. Gerekirse, bir avukat kendi kendisini ağaçlarla ve toprakla beraber müvekkil yapar; mahkemeye emanet eder. Aydın Valiliği’nin ‘ÇED Gerekli Değildir’ kararını iptal eden Aydın 2. İdare Mahkemesi'ne selam olsun. Ben konuyu hukuk yoluna götürdüğümde ‘memlekette hukuk mu var hocam?’ diyerek yılgınlık gösterenlere selam olsun. Yollar yürümekle aşınmaz. Hukukçunun elinde bir tek hukuk vardır. Ona asla sırt dönmez. Aydın 2. İdare Mahkemesinin verdiği bu kararın, Türkiye’nin farklı illerindeki farklı valiliklerin verdiği veya verecekleri ‘ÇED Gerekli Değildir’ kararına karşı iptal davalarında emsal niteliğinde kullanılabileceğini de memnuniyetle belirtmek isterim. Bu türden durumlar karşısında dava açmak isteyen ve dayanak noktası arayanların ilgisine, detaylar aşağıdadır:”

İŞTE O DETAYLAR 

1.Akbük’te yer alan saha için yapılması planlanan “kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi projesi” kapsamında Aydın Valiliği 23.07.2025 tarihinde ÇED Gerekli Değildir kararı vermişti. Proje sahasının ormanın, tarım alanlarının ve yerleşim yerlerinin yakınında bulunduğu, proje kapsamında hukuki gereklerin usulüne uygun şekilde yerine getirilmediği, jeolojik, sismik ve halk üzerindeki etkilerinin yeterince analiz edilmediği ve özetle Valiliğin işleminde kamu yararı olmadığından bahisle bu kararı yargı yoluna taşımıştım. 

2.Valilik ve projenin verildiği şirket savunmalarında projenin ÇED Yönetmeliğine uygun olduğunu, gerekli kurumlardan görüş alındığını ve projenin çevreye zarar vermeyecek şekilde yapılacağını öne sürmüşlerdi. Akabinde Mahkeme dosyanın esaslı incelenmesi amacıyla bir bilirkişi heyeti atamaya karar verdi. Bilirkişi heyetindeki uzmanlar ÇED gerekli değildir kararını çevre mühendisliği, biyoloji bilimi ve orman mühendisliği yönlerinden hukuka uygun bulurken maden ve jeoloji mühendisliği bakımından hukuka aykırı bulmuştu. Ayrıca bir bilirkişi “sahanın olduğu gibi korunmasında parayla ifade edilemeyen üstün kamu yararı” olduğunu vurgulamıştı. 

3. Bu açıklamalar doğrultusunda Mahkeme; (i) proje tanıtım dosyasındaki jeolojik ve sismik analizlerin yetersizliğini ve bölgedeki su sorununu, (ii) orman, zeytinlik, yerleşim yeri ve turizm bölgelerine olan yakınlığı dolayısıyla flora/fauna üzerindeki riskleri ve (iii) bilirkişi raporuna ilişkin beyanlarımı değerlendirmiş ve bilirkişi raporu doğrultusunda, proje kapsamında yürütülecek madencilik faaliyetlerinin mevsimsel dereleri ve yeraltı sularını kirletme riski, dere yataklarının yönünü değiştirme ihtimali ve kalker tozlarının deniz turizmine vereceği zararları dikkate alarak, ÇED raporu hazırlanması gerektiğine karar vermiştir. 

PROJE SADECE KAZI ALANI DEĞİL
4- Ayrıca Mahkeme, projenin sadece kazı alanı değil, pasa stok, cevher stok ve tesis alanlarının toplamı üzerinden hesaplanması gerektiğini ve bu durumda 25 hektar sınırının geçildiğini ve kırma eleme tesisi için planlanan yıllık 1.200.000 tonluk üretimin, yönetmelikteki 400.000 tonluk eşik değerin çok üzerinde olduğunu tespit etmiştir. 

Sonuç olarak Mahkeme, yukarıda özetlediğim gerekçelerle, oybirliğiyle, “ÇED Gerekli Değildir” kararının eksik incelemeye dayandığını belirterek Aydın Valiliği’nin davaya konu işlemini iptal etmiştir. Yurdumuza, Aydın'a, Bozbük'e hayırlı olmasını dilerim.