Balıkaşıran’da Kanat Çırpan Balıklar

Mustafa SARIİPEK

Muğla’nın Marmaris ilçesinden Datça yönüne doğru ilerleyenler, kent merkezine 28, Datça merkeze ise 42 kilometre uzaklıktaki Balıkaşıran Koyu’na ulaştıklarında Datça Yarımadası’nın en sessiz ve en bakir duraklarından biriyle karşılaşıyor. Hisarönü Körfezi kıyısında yer alan koy, adını bölgedeki ilginç bir efsaneden alıyor. Rivayete göre balıklar burada bir denizden diğerine “aşarak” geçtiği için bölgeye Balıkaşıran denmiş. Aslında bu bir rivayet değil gerçekten Akdeniz Uçan Balıkları’nın (Exocoetus volitans)uçtuğu alan.

Koyun coğrafyası bu efsaneyi doğrular nitelikte: Ege ve Akdeniz’in birbirine en çok yaklaştığı bu dar alanın genişliği bazı yerlerde sadece birkaç yüz metreye kadar düşüyor. Bu nedenle Balıkaşıran, doğal ve tarihsel anlatılarla zenginleşmiş özel bir geçiş noktası konumunda.

İŞLETMESİZ, SADECE DOĞANIN OLDUĞU BİR KOY

Burası Balıkaşıran dense de esas itibariyle Büyükçatı Koyu. Kara yolu ulaşımı toprak ve bozuk yol. Tamamen doğal yapısını koruyor. Bölgede tesis, market, duş, kafe ya da ücretli bir işletme bulunmuyor. Bu da koyu özellikle sessizlik arayanlar, kampçılar ve karavanla seyahat edenler için cazip bir nokta hâline getiriyor.

Kıyı hattında dar bir çakıllık alan, ardında ise çam ve maki örtüsünün hâkim olduğu korunaklı bir doğal bölge yer alıyor. Sakinliği sayesinde kamp için en çok tercih edilen koylardan biri olmasına rağmen kalabalık görüntüler oluşmuyor. Koya gelenlerin yiyecek, su ve diğer ihtiyaçlarını yola çıkmadan önce karşılaması öneriliyor.

TEKNELER İÇİN DOĞAL BİR SIĞINAK

Koyun coğrafi yapısı, tekneler için doğal bir liman oluşturuyor. Denizin dibi çamur ve kum karışımı olduğu için tekneler güvenle demirleyebiliyor. Yaz boyunca lüks yatlardan küçük balıkçı teknelerine kadar birçok farklı tekne tipinin koya uğradığı görülüyor. Deniz, çoğu zaman çarşaf gibi duru bir görüntüye sahip.

DAĞ, ORMAN VE DENİZ ÜÇLÜSÜ TEK BİR MANZARADA

Balıkaşıran sadece deniziyle değil, çevresini kuşatan doğasıyla da dikkat çekiyor. Çam kokusunun deniz meltemiyle birleştiği bu eşsiz koy, doğa yürüyüşçüleri için ideal rotalardan biri. Bölgeye hâkim tepelerden koyu izlemek ise ziyaretçiler tarafından sıkça tercih edilen bir deneyim.

BALIKAŞIRAN EFSANESİNİN İZİNDE TARİHÎ BİR NOT

Tarihçi Herodot’un aktardığı bir bilgiye göre Knidoslular, bu dar kıstağı kazarak Datça Yarımadası’nı ada hâline getirmeye çalışmış ancak toprak o kadar sert ve taşlı çıkmış ki kazı sırasında işçiler ağır yaralanmış. Bunun üzerine kazı çalışması durdurulmuş ve bu sıra dışı coğrafi yapı günümüze kadar korunmuş. Balıkaşıran bugün, bu hikâyenin ve iki deniz arasındaki doğal sınırın izlerini taşıyor.

“AKDENİZ’İN KANATLI SÜRPRİZİ: UÇAN BALIKLARLA YAN YANA”

Akdeniz ve Güney Ege’nin berrak sularında, yüzeyde süzülürken bir anda havalanan Akdeniz Uçan Balıkları (Exocoetus volitans), antik çağ filozoflarından Aristoteles’in dahi dikkatini çeken sıra dışı davranışlarıyla bugün hâlâ merak uyandırıyor.

Akdeniz'e özgü bir tür olan uçan balık, iri göğüs ve karın yüzgeçlerini birer kanat gibi kullanarak 25–50 santimetre yükselip 50 ila 250 metre arasında değişen planör uçuşları yapabiliyor. Büyük balıklardan kaçarken hızını 80 kilometre seviyesine kadar çıkaran tür, suyla temas ettiği anda kuyruğunu adeta bir pervane gibi kullanıp yeniden havalanarak birkaç kez üst üste uçuş gerçekleştirebiliyor. 

SIRA DIŞI MANEVRALAR 

Bilim insanlarına göre bu sıra dışı manevralar çoğunlukla bir savunma mekanizması, ancak doğa bilimci Alexander von Humboldt, uçuşun bir kaçış değil, zaman zaman “saf bir keyif davranışı” olabileceğini de öne sürmüştü.

Sürünün görüldüğü yerlerden biri de Saros Körfezi. Özellikle kıyıya yakın sığ ve kumluk bölgelerde, insan tarafından sıkıştırıldıklarında hızla ivme kazanıp 40–50 santimetre yükselerek 70–80 metre boyunca kuş misali süzülebiliyorlar. 

YORUM

Konum: Marmaris – Datça yolu, 28. km

Özelliği: Sessiz, bakir, işletmesiz koy

Uygun aktiviteler: Kamp, karavan, yüzme, fotoğrafçılık, tekne molası.

Deniz durumu: Genellikle sakin ve berrak

Doğal yapı: Çam ormanı, çakıl-kum karışımlı kıyı

Xxx