İran’da kirlilik alarmı

Mustafa SARIİPEK

İran’da devam eden savaşın çevresel etkileri giderek daha görünür hale geliyor. İklim Haber,  Çatışma ve Çevre Gözlemevi’nin verilerine göre savaşın ilk günlerinde yüzlerce çevresel risk olayı tespit edildiğini duyurdu. Özellikle saldırılar sonrası açığa çıkan ağır metaller ve “sonsuz kimyasallar” olarak bilinen PFAS türü maddelerin toprak ve su kaynaklarında uzun süre kalıcı olabileceği ifade ediliyor. Bu durum ekosistemler ve bölge halkı için ciddi bir tehdit oluşturuyor.

Enerji altyapısına yönelik saldırılar sonucu meydana gelen petrol yangınları ise hava kirliliğini tehlikeli seviyelere taşıdı. 

UZMANLAR UYARIYOR

Uzmanlar, bu kirleticilerin solunum yolu hastalıklarından kalp ve damar rahatsızlıklarına kadar birçok sağlık sorununu tetikleyebileceğine dikkat çekiyor. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve hamileler risk grubunda yer alıyor.

Öte yandan yaşanan gelişmeler, fosil yakıtlara bağımlı enerji sistemlerinin kriz dönemlerinde ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Uluslararası enerji kuruluşları, hükümetlere yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırma çağrısında bulundu.

İRAN’DAKİ PETROL YANGINLARININ SAĞLIK ETKİLERİ KATLANARAK BÜYÜYECEK

Habere göre, İran’da petrol depoları ve enerji altyapısına yönelik saldırılar nedeniyle ortaya çıkan yoğun hava kirliliği, halk sağlığını tehdit ediyor. Patlama ve yangınlar sonucu yayılan kirleticiler, solunum yollarına enflamasyona yol açabiliyor, ayrıca kalp-damar ve beyin sistemlerini etkileyebiliyor. Uzmanlara göre hava kirliliğinin birikici etkileri ise uzun vadede belirginleşecek, en büyük risk altında olanlar ise anne karnındaki bebekler, küçük çocuklar ve yaşlılar. Yaşananlar, fosil yakıt altyapısının savaş koşullarında büyük çevre ve sağlık riskleri doğurabileceğini bir kez daha gösteriyor.

FOSİL YAKITLARA BAĞIMLI SİSTEM ACİLEN TERK EDİLMELİ
Küresel ölçekte yenilenebilir enerji sektörünü temsil eden örgütlerin çatı kuruluşu Küresel Yenilenebilir Enerji İttifakı (Global Renewables Alliance), ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları sonucu enerji piyasalarında yaşanan fiyat şoklarının hükümetlerin yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırması için bir hatırlatıcı anlamına geldiğini bildirdi. Küresel Yenilenebilir Enerji İttifakının “Yenilenebilir Enerji Eylem Planı” başlıklı açıklamasında, Orta Doğu’da yaşanan enerji krizinin, dünyanın fosil yakıtlara bağımlı enerji sisteminin kırılganlığını bir kez daha ortaya koyduğu belirtildi. Açıklamada, “Hükümetler, küresel ekonomiyi etkileyen petrol ve  gaz fiyat şoklarını kritik bir dönüm noktası olarak ele almalı ve yenilenebilir enerjiye geçişi acilen hızlandırmalıdır” ifadeleri kullanıldı.

GIDA KRİZİ DERİNLEŞEBİLİR

Birleşmiş Milletler ise savaşın uzaması halinde küresel ölçekte gıda krizinin derinleşebileceği uyarısında bulunarak, artan enerji ve lojistik maliyetlerinin, dünya genelinde açlık riskini daha da artırabileceği belirtildi. Açıklamada, bunun akut gıda güvensizliği yaşayan insan sayısını 363 milyona çıkarabileceği ve 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından yaşanan açlık seviyelerini aşabileceği belirtildi. Dünya Gıda Programı (WFP) Genel Müdür Yardımcısı ve Baş Operasyon Sorumlusu Carl Skau, “Bu çatışma devam ederse, küresel çapta şok dalgaları yaratacak ve halihazırda bir sonraki öğününü karşılayamayan aileler en ağır şekilde etkilenecektir” dedi.