16345,82%-0,38
43,60% 0,16
51,57% 0,37
6942,61% 3,13
11654,37% 0,11
Mustafa SARIİPEK
Türkiye, Yunanistan ve Ukrayna ortaklığında yürütülen NAT-RES Projesi, deprem, sel ve çatışmaların tetikleyebileceği endüstriyel kazalara karşı erken uyarı, simülasyon ve sınır ötesi tatbikatlarla Karadeniz Havzası’nın afet dayanıklılığını güçlendirmek için ortak çalışılıyor.
Karadeniz Havzası’nda doğal afetlerin sanayi tesislerinde yol açabileceği yangın, patlama ve kimyasal sızıntı gibi “Natech” risklerine karşı uluslararası iş birliği ağı kuruluyor. Avrupa Birliği destekli Interreg NEXT Karadeniz Havzası Programı kapsamında hayata geçirilen “NAT-RES – Karadeniz Bölgesinde NATech Dayanıklılık Girişimi” projesi, İstanbul Teknik Üniversitesi Afet Yönetimi Enstitüsü liderliğinde uygulanacak.
AFAD İstanbul, Yunanistan’dan Doğu Makedonya ve Trakya Bölgesi ile Ukrayna İş Destek Merkezleri Birliği’nin yer aldığı konsorsiyum tarafından yürütülecek proje 24 ay sürecek. Toplam bütçesi 1,63 milyon avroyu aşan girişime AB’den yaklaşık 1,47 milyon avro hibe sağlandı.
PİLOT UYGULAMALAR GERÇEKLEŞTİRİLECEK
Projenin merkezinde, AFAD tarafından geliştirilen AFAD-EKA Endüstriyel Kazalar Etki Alanı Modelleme yazılımının geliştirilmesi bulunuyor. Yazılım, su kaynaklarını etkileyebilecek riskleri de kapsayacak şekilde güncellenecek; İstanbul, Yunanistan’ın Doğu Makedonya-Trakya bölgesi ve Ukrayna’nın Mykolaiv kentinde pilot uygulamalar gerçekleştirilecek. Böylece endüstriyel tesisler için gerçek zamanlı izleme ve erken uyarı sistemleri oluşturulacak.
NAT-RES kapsamında ayrıca deprem, sel ve çatışma kaynaklı teknolojik riskleri gösteren tehlike haritaları hazırlanacak. 300’den fazla katılımcının yer alacağı sınır ötesi tatbikatlar düzenlenecek ve proje sonunda İstanbul’da uluslararası bir konferans gerçekleştirilecek.
KARADENİZ’DE BÖLGESEL DAYANIKLILIK ARTIRILACAK
Proje koordinatörü Doç. Dr. Hüseyin Özdemir, girişimin Karadeniz’de sanayi yoğunluğu ile doğal afet risklerinin kesiştiği hassas yapıya karşı bölgesel dayanıklılığı artırmayı amaçladığını vurgulayarak, projenin insan güvenliği ve ekosistem korunması açısından stratejik bir adım olduğunu belirtti.
DOĞAL AFETLERİN TETİKLEDİĞİ TEKNOLOJİK KAZALAR
Karadeniz Havzası’nın karşı karşıya olduğu en kritik güvenlik sorunlarından biri olan "Natech" (doğal afetlerin tetiklediği teknolojik kazalar) risklerinin yönetimi için uluslararası bir işbirliği ağı kuruldu. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Afet Yönetimi Enstitüsü liderliğinde yürütülen proje; İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü (AFAD İstanbul), Doğu Makedonya ve Trakya Bölgesi (Yunanistan) ve Ukrayna İş Destek
Merkezleri Birliği (Ukrayna) ortaklığında oluşturulan Konsorsiyum tarafından uygulanıyor. 24 ay sürecek olan projenin toplam bütçesi bir milyon 636 bin 586,40 Avro olarak belirlendi. Proje için Avrupa Birliği’nden bir milyon 472 bin 927,76 Avro hibe desteği sağlandı.
AFETLERİN TETİKLEDİĞİ TEKNOLOJİK KAZALARA (NATECH) KARŞI İLERİ TEKNOLOJİ
NAT-RES Projesi, deprem, sel ve çatışma gibi doğal veya insan kaynaklı felaketlerin sanayi tesislerinde tetikleyebileceği yangın, patlama ve kimyasal sızıntı gibi ikincil felaketleri (Natech olaylarını) önlemeyi hedefliyor. Proje ile Karadeniz Bölgesi'nde gelişmiş teknolojik çözümler, kapsamlı tehlike haritaları ve sağlam risk değerlendirme metodolojileri entegre edilerek bölgenin dayanıklılığının artırılması amaçlanıyor.
AFAD-EKA YAZILIMI BÖLGESEL ÇAPTA YAYGINLAŞTIRILACAK
Projenin en önemli çıktılarından biri, AFAD tarafından geliştirilen AFAD-EKA (Endüstriyel Kazalar Etki Alanı Modelleme) yazılımının kapasitesinin artırılması ve ortak ülkeler için simülasyonların yapılmasıdır. Yazılım, su kaynaklarını etkileyen tehlikeli koşulların simülasyonunu da içerecek şekilde geliştirilecek; İstanbul(Türkiye), Doğu Makedonya ve Trakya Bölgesi (Yunanistan) ve Mykolaiv (Ukrayna)'de pilot uygulamalarla hayata geçirilecektir. Bu sistem sayesinde endüstriyel tesisler için gerçek zamanlı izleme ve erken uyarı mekanizmaları oluşturulacaktır.
SINIR ÖTESİ TATBİKATLAR VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ
Projede öne çıkan faaliyetler arasında şunlar bulunmaktadır:
* Tehlike Haritalarının Oluşturulması: Deprem, sel ve bölgesel çatışmaların tetiklediği teknolojik riskleri gösteren kapsamlı haritaların hazırlanması.
* Sınır Ötesi Tatbikatlar: AFAD rehberliğinde ve ortakların ev sahipliğinde, acil durum ekipleri, tesis çalışanları ve yerel otoritelerden oluşan 300’den fazla katılımcı ile Natech risk tatbikatlarının düzenlenmesi.
* Uluslararası Konferans: Projenin sonunda İstanbul'da düzenlenecek uluslararası konferans ile bilgi ve deneyim paylaşımının sağlanması.
"KARADENİZ'İN DİRENCİNİ ARPRIYORUZ"
Projenin koordinatörlüğünü üstlenen İstanbul Teknik Üniversitesinden, Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü’nde görev yapan Doç. Dr. Hüseyin Özdemir projenin vizyonunu şu sözlerle özetledi: “Karadeniz Havzası, sanayi tesislerinin yoğunluğu ve sismik aktiviteler ile sel risklerinin birleştiği hassas bir coğrafyadır. NAT-RES projesi ile amacımız, sadece doğal afetleri değil, bu afetlerin tetiklediği ve çevre ile insan sağlığını tehdit eden teknolojik kazaları da öngörüp yönetebilmektir. Geliştireceğimiz AFAD-EKA yazılımı ve oluşturacağımız sınır ötesi işbirliği ağı sayesinde, yerel yönetimlerin ve sanayi tesislerinin müdahale kapasitelerini arPracağız. Bu proje, bölgedeki toplulukların güvenliği ve ekosistemin korunması adına aPlmış stratejik bir adımdır.”
