Kardak krizi 30 yıl sonra gün yüzüne çıkıyor

Mustafa SARIİPEK
Ege Denizi’nde Türkiye ile Yunanistan’ı savaşın eşiğine getiren Kardak Krizi, gazeteci Gökhan Karakaş’ın kaleme aldığı “30. Yılında Kardak Operasyonu: Ege Denizi’nde Ateş Çemberi” kitabıyla, daha önce hiç anlatılmamış tanıklıklar ve çarpıcı ayrıntılar eşliğinde yeniden gündeme geliyor.

Ege Denizi’nde Türkiye ile Yunanistan’ı çatışmanın eşiğine getiren Kardak Krizi, 30 yıl sonra yeni belgeler ve tanıklıklarla yeniden gündemde. Gazeteci Gökhan Karakaş’ın kaleme aldığı “30. Yılında Kardak Operasyonu: Ege Denizi’nde Ateş Çemberi” adlı kitap, krizin askeri boyutuyla birlikte perde arkasındaki diplomatik mücadeleyi ve bugüne kadar kamuoyuna yansımamış ayrıntıları da gündeme getirdi.

Pankuş Yayınları etiketiyle okurla buluşan çalışma, Karakaş’ın 14 yıla yayılan Kardak araştırmalarının ürünü olarak dikkat gündemdeki yerini aldı. Denizcilik ve savunma alanındaki haberleriyle tanınan Karakaş, bu kitabında arşiv belgelerini sahadan aktarılan tanıklıklarla bir araya getirerek Türkiye’nin yakın tarihindeki en kritik gecelerden birine ışık tutuyor.

ASKERİ SEÇENEK ZORUNLU HALE GELİNCE

Kitapta, 30-31 Ocak 1996 gecesinde diplomatik kanalların tıkanmasıyla birlikte askeri seçeneğin nasıl zorunlu hale geldiği ayrıntılarıyla ele alınıyor. Ege’de karşı karşıya gelen Türk ve Yunan savaş gemilerinin yaşadığı yüksek gerilim, SAT timinin gerçekleştirdiği operasyon ve krizin seyrini değiştiren hamleler kronolojik bir akışla aktarılıyor. Karakaş, bu süreci “iki ülkenin benzer silahlarla kilitlendiği, tek bir hatanın geri dönülmez sonuçlar doğurabileceği bir eşik” olarak tanımlıyor.

Eserin en çarpıcı bölümlerinden biri ise Kardak sürecini başlatan M/V Figen Akat gemisinin kaptanı Dursun Sarı’nın 30 yıl sonra ilk kez yaşadıklarını anlatması. O geceye dair anlatılanlar, Türk donanmasının sevk ve idaresi, SAT timinin kusursuz harekâtı, deniz ve hava unsurlarının koordinasyonu gibi detaylarla birlikte okuyucuya aktarılıyor. 

TANIKLAR İLK KEZ KONUŞTU

Daha önce kamuoyuna yansımayan bu tanıklıklar, kitabın taşıyıcı unsurlarından biri olarak en önemli unsurlar arasında.

Önsözleri emekli Amiral Cem Gürdeniz ile emekli Deniz Kurmay Albay Ali Türkşen’in kaleme aldığı kitap, Kardak Krizi’ne dair pek çok tartışmalı soruya da yanıt arıyor. Çalışmanın yayımlanmasıyla birlikte, operasyonda görev alan askerlerin 30 yıl sonra ilk kez Bodrum’da bir araya gelmesi planlanıyor.

Türkiye ile Yunanistan’ı savaşa en fazla yaklaştıran olaylardan biri olarak hafızalarda yer eden Kardak Krizi, bu kitapla birlikte a bir tarihsel olayın bilinmeyen yönlerinin açığa çıkması ve tüm yönleriyle anlaşılması gereken bir dönüm noktası olarak yeniden tartışmaya açılıyor.

DİPLOMASİ DİLİ TÜKENİNCE ASKERİ OPERASYON GÜNDEME GELMİŞTİ

"Atatürk’ün Gemileri" isimli araştırma-inceleme kitabının ardından bu eseri kaleme alan Gökhan Karakaş, kitabın 14 yıllık kişisel Kardak araştırmalarının ve anlatıcıların yaşanmışlıklarının buluşması olduğunu belirtiyor. Karakaş, o günleri şu sözlerle anlatıyor:

"30-31 Ocak 1996 tarihlerinde diplomasi dili tükenmiş, askeri operasyon zorunlu olmuştu. İki ülkeye ait 14 savaş gemisi benzer silahlarıyla birbirine kilitlenmişti. Türk SAT ekibinin, Yunan tarafının aldığı iddialı elektronik ve fiziki önlemlere rağmen Türk bayrağını toka etmesi, kesin bir Türk zaferi olarak tarihe geçti."

İLK KEZ BU KİTAPTA: O GEMİ, O KAPTAN, O GECE

Kitabın en dikkat çekici unsurlarından biri, krizin fitilini ateşleyen M/V Figen Akat gemisinin kaptanı Dursun Sarı’nın 30 yıl sonra ilk kez konuşması. Karakaş, “Kaptan Dursun Sarı’nın o geceyi ilk kez anlatması kitabın taşıyıcı unsuru oldu. 7 gemilik Türk filotillasının Amiral gemisi TCG Yavuz’un komuta kademesinde yaşananlar, yüksek hızlı hücumbotların yaptığı Kızılderili dansı, helikopterlerin havadan icra ettiği aldatma harekâtı, SAT timinin kusursuz operasyonu, sahil güvenlik unsurlarının donanmaya sağladığı desteğin çarpan etkisi, sessiz ve derinden avını bekleyen Türk denizaltısı ve 3 Yunan askerinin öldüğü helikopterin düşmeden önce Türk savaş gemisine davet edilişi gibi detaylar heyecanlı bir akışla okuyucuyla buluşacak” diye konuştu.

KAHRAMANLAR BODRUM’DA BULUŞUYOR

Mavi Vatan doktrininin kurucusu (E) Amiral Cem Gürdeniz ve SAT timinin komutanı (E) Deniz Kurmay Albay Ali Türkşen gibi isimlerin önsözüyle çıkan kitap, Kardak Krizi’yle ilgili pek çok soruya ışık tutuyor. Kitabın yarattığı bu atmosfer, 30 yıl sonra operasyona katılan kahraman Türk askerlerini ilk kez Bodrum’da bir araya getirecek.

30. Yılında Kardak Operasyonu- Ege Denizi'nde Ateş Çemberi- Gökhan Karakaş

NE OLMUŞTU?
Yunanistan ile Türkiye’yi savaşa en çok yaklaştıran olay olarak yakın tarihimizdeki yerini koruyan Kardak Krizi, 30 yıl önce bugünlerde yaşanmıştı. 25 Aralık 1995 gecesi M/V Figen Akat gemisinin Batı Kardak’ta karaya oturmasıyla başlayan süreç 29 Ocak 1996 günü ABD, Yunanistan ve Türkiye’nin dahil olduğu uluslararası bir krizin zirve yapmasına evrilmişti. NATO üyesi olan Türkiye ve Yunanistan arasındaki barış denkleminin bozulması an meselesiyken, Türk Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’na bağlı 12 kişilik SAT (Sualtı Taarruz Timi) ekibi, 31 Ocak 1996 gecesi Batı Kardak’taki Yunan bayrağını Türk bayrağıyla değiştirerek krizi sonlandıran hamleyi yapmıştı. Türk kamuoyunun tam 37 gün boyunca nefesini tutarak gazete ve TV kanallarından takip ettiği Kardak Krizi’nin tanıkları ve o günlerde yaşadıkları Gazeteci Gökhan Karakaş’ın kaleminden kitap oldu.