Plastik kirliliğine karşı son çağrı

Mustafa SARIİPEK

Plastik kirliliğiyle mücadelede kritik bir eşikte bulunan Türkiye’de, çevre savunucuları 3 Nisan 2026’ya kadar sürecek imza kampanyasıyla kamuoyuna çağrıda bulunuyor. Greenpeace öncülüğünde yürütülen kampanyada, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan tek kullanımlık plastiklere yönelik yönetmelik taslağının daha güçlü hale getirilmesi isteniyor.

Bilimsel araştırmalar, plastiklerin doğada yüzyıllarca çözünmeden kaldığını ve mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkisinin giderek daha görünür hale geldiğini ortaya belirtiyor. Uzmanlar, mikroplastiklerin insan kanında, anne sütünde ve hatta anne karnındaki bebeklerde dahi tespit edildiğine dikkat çekti.

TAMAMEN YASAKLANMALI

Hazırlanan taslak yönetmelik, tek kullanımlık plastiklerin piyasaya arzını sınırlamayı öngörse de kampanya yürütücüleri bunun yeterli olmadığını savunuyor. En önemli iki eksikliğin, üretimin tamamen yasaklanmaması ve şirketlerin atık yönetiminden sorumlu tutulmaması olduğu belirtildi.

Kampanya kapsamında, “kirleten öder” ilkesi doğrultusunda Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR) mekanizmasının yasal düzenlemeye dahil edilmesi ve plastik üretiminin kademeli olarak tamamen durdurulması istendi. Toplanan imzaların 3 Nisan’da Bakanlığa resmi görüş olarak sunulacağı ve bu sürecin yasal olarak dikkate alınmak zorunda olduğu ifade edildi.

MUSLUK KISILIYOR, KAPATILMIYOR

3 Nisan'a kadar bunu değiştirme şansımız var. Sadece 3 Nisan'a kadar. Taslakta iki kritik eksik var:
* Üretim yasaklanmıyor: Sadece piyasaya sürüm kısıtlanacak. Fabrikalar üretmeye devam ettikçe sızıntılar da devam edecek.
* Şirketler sorumlu tutulmuyor: Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR) mekanizması taslakta yer almıyor. Kirliliğin bedelini vatandaşlar ödeyecek, üreticiler değil.

İMZALAYINCA NE OLACAK?

1. İmzan, Greenpeace'in hazırladığı resmi görüş metnine eklenecek. Bu metin, üretim yasağı takvimini ve EPR maddelerini yönetmeliğe ekletmeyi talep ediyor.

2. 3 Nisan'da tüm imzalar toplu olarak Bakanlığa resmi yollarla teslim edilecek. Bu yasal bir süreç: Bakanlık, görüş bildirme döneminde gelen tüm talepleri kayıt altına almak zorunda.

3. Karar alıcılar yalnızca sektör temsilcilerinin değil, yüz binlerce vatandaşın sesini duymuş olacak.

COP31 ÖNCESİNDE ADIMLAR ATILMALI

Türkiye’nin bu yıl ev sahipliği yapacağı COP31 öncesinde atılacak adımların uluslararası alanda da belirleyici olacağına dikkat çeken çevre örgütleri, yüz binlerce kişinin destek verdiği kampanyanın son aşamasında toplumun geniş kesimlerini sürece katılmasını istedi.