Covid-19 salgını ile ilgili en dikkat çeken gelişmelerden birisi;
İcat çıkarma gayreti.
Mutlaka bir icat çıkarmak zorundayız.
Mesela salgının başlarında Çin kaynaklı bir gazete haberi okudum.
Haber: “Hastalar yüzü koyun yatırıldığında daha iyi sonuç alıyoruz.” Şeklindeydi.
Aradan bir ay geçti ve bizim bir bilim adamımız TV’ye çıktı ve dedi ki:
“Biz hastalarımızı yüzü koyun yatırarak daha iyi sonuç alıyoruz.”
Yani icat çıkardı, aklınca.
Ve bu ve buna benzer beyanat fırtınası altında geçti üç, dört ayımız.
Şimdi bir yenisi ile karşılaştık.
Haber aynen şöyle:
“Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan ve TÜBİTAK Covid-19 Türkiye Platformu çatısı altındaki bilim insanları tarafından geliştirilen Favipiravir isimli ilacın yerli sentezi üretildi.”
İşin aslı eşeği boyamakdan ibaret..
Bu haberden ne anlıyorsunuz?
Bilim insanları tarafından bir ilaç geliştirilmiş.
Bilim insanları tarafından bir ilaç sentezlenmiş.
Yani mevcut bir ilaç kimyasalını ona daha üstün nitelikler kazandırarak geliştirmişler.
Veya bir kimyasal bileşiği önce analiz etmişler sonra da ona yerli olabilmesi için farklı moleküller ekleyip sentezlemişler.
Yani “icat yapmışlar”
Çevresi nasıl anlattı ise Cumhurbaşkanımız bile yeni bir icat olduğu konusunda ikna edilmiş anlaşılan.
Sentezledik ve geliştirdik sayın Cumhurbaşkanım demişler
İşin aslı şu:
Türkiyede yüzlercesi olduğu gibi, bir ilacın kimyasını birebir kopyalayıp üretim aşamasına gelmişler.
Elbette haberin doğrusu şu: Favipiravir isimli orjinal ilacın muhteviyatını birebir kopyaladık ve adına Favicovir dedik.
Herhangi bir ilacın “orijinal molekülü” vardır. Ve Uluslar arası kanunlar gereği izin alınmadan kopyalanıp üretilemez.
Gerekli izin alındığında ve orijinal molekül üreticisine belirlenen bedel ödendiğinde istediğiniz ilacı üretebilir ve yeni bir isim adı altında pazarlayabilirsiniz.
Bu iş sadece ilaç ve kimya sanayi için geçerli değildir. Tüm ürünler için geçerlidir.
Mesela Fiat 131 otomobilin, Murat 131 olması gibi.
İlaç sanayisinde bu iş çok yaygındır.
İlacı ilk bulan adama bastırırsın parayı. O ilacı kopyalayıp farklı bir isim ile salarsın piyasaya.
Aspirin orijinal markadır. Bayer İlaç firması tarafından üretilmiştir ve içeriğinde “asetil salisilat” adlı bir kimyasal bileşik verdır.Bayer’den izin alarak Alka-Seltzer, Asinpirine,Coraspin,Dispril, Ecoprin gibi onlarca isim altında pazarlanır.
Yeni isim adı altında pazarlanan Aspirin üreticilerinin hiç birisi basının karşısına çıkarak:
Bilim insanlarımız; Aspirini geliştirdi veya sentezlemeyi başardık gibi abuk sabuk açıklama yapmaz, yapamaz.
Hem ayıptır hem de kural dışıdır.
Söz konusu haberlerde sentezledik yerine “ kopyalamayı başardık” geliştirdik yerine “ adını değiştirdik” cümlelerini koyalım.
Veya hiç sesimizi çıkarmayalım.
Ayıp,
Dr.B.Bilge
